برگی از تاریخ ریاضیات - رنه دکارت آفریننده هندسه تحلیلی

رنه دکارت[1] در 31 مارس 1596 در نزدیکی شهر تور[2] فرانسه به دنیا آمد. دکارت درکنار فرما و پاسکال یکی از بزرگترین ریاضی‌دانان قرن هفدهم فرانسه محسوب می‌شود: قرنی که با مردان بزرگی مانند گالیله، نیوتن، کپلر، شکسپیر و میلتون آغاز شد که به شهرت عظیمی در هنر و علوم دست یافتند. دکارت علاوه بر سهمی که در ریاضیات داشت، متن مهمی در فلسفه به نگارش در آورد، در روانشناسی مطالعاتی نمود و بر توسعه فلسفه مدرن تاثیری بزرگ نهاد. دکارت در ریاضیات بیشتر با ابداع زمینه هندسه تحلیلی شناخته می‌شود. رساله او که در سال 1637 ارائه شد نتایج مهم مطالعات او در این زمینه را منعکس می‌نمود. ابداع هندسه تحلیلی منجر به اتحاد جبر و هندسه شد و بر این بنیاد استوار بود که ایده‌های مهم حساب دیفرانسیل و انتگرال بعدها پایه ریزی شدند.

او گرچه نه از سلامت جسمی برخوردار بوده و نه توان فیزیکی مناسبی داشت، برای سال‌ها زندگی بسیار فعالی را پیشه کرده بود. گرچه سالهایی را به خوشگذارنی در پاریس گذراند، در برخی از جنگ‌های زمانه خود مشارکت جست.  کریستینا ملکه نوزده ساله سوئد پس از شنیدن شهرت عالمگیر دکارت برای یکسال سعی کرد او را به ملتزمین رکاب خود از دانشمندان و متفکرین زمانه ملحق سازد. دکارت سعی کرد دعوت او را نادیده انگارد اما پس از این که ملکه یک کشتی جنگی برای مشایعه دکارت فرستاد، او ناگزیر به این سفر تن در داد. تنها یازده هفته پس از رسیدن به سوئد و مواجهه با هوای نامساعد آن سرزمین، دانشمند بزرگ به انفلونزای سختی دچار شده و درگذشت. هنگام مرگ، او 54 سال داشت.

منبع:

Youse, K.B (1974), Mathematics: A world of ideas, Allyn and Bacon INC., Boston, USA

---

[1] . Renė Descartes

[2] . Tours

خردادماه و موضوع ریاضیات

در این ماه مطالب جذابی از دنیای ریاضیات تقدیم می شود.

دو تصویر خیره کننده از خورشید

تصویر بالا توسط فضانوردان شاتل ایندیور (Endeavor) گرفته شده و خورشید را در حال طلوع از افق زمین نشان می دهد. در فضای بیرون اتمسفر، خبری از رنگ آبی آسمان نیست و خورشید بسیار تابناک تر به چشم می آید.

تصویر بالا توسط یک تلسکوپ 5 اینچی انکساری مستقر در فلوریدا گرفته شده و شاتل فضایی آتلانتیس را در حال عبور از پهنه خورشید نشان می دهد.

منبع:

https://www.mnn.com/earth-matters/space/photos/10-incredible-images-of-the-sun/transiting-the-sun#top-desktop

بزرگترین، دورترین و پرجرم ترین ها در دنیای ستاره شناسی

بزرگترین ستاره شناخته شده 

 تاکنون بزرگترین ستاره شناخته شده در دنیا، UY Scuti متعلق به صورت فلکی Scutum constellation ه است که از سال 1860 توسط ستاره شناسان رصدخانه بن آلمان شناخته شد اما اندازه واقعی آن تنها در سال 2012 با استفاده از تلسکوپ عظیم واقع در بیابان آنتاکامای شیلی معلوم گردید. این ستاره یک ابرغول متغیر است که در کهکشان راه شیری ما واقع می باشد. قطر آن حدود 1708 برابر قطر خورشید است، ولی به سبب ناپایداری ستاره، بین 1500 تا 1900 برابر قطر خورشید تغییر می کند. این عدد چیزی بین 3374009600 و 4228640000 کیلومتر است! اگر این ستاره جای خورشید را می گرفت تا مدار مشتری را در خود فرو می برد. لیکن جای نگرانی نیست زیرا این ستاره 9500 سال نوری از ما فاصله دارد.

مقایسه اندازه خورشید با ستاره UV Scuti

غولها و ابرغولهای قرمز پس از پایان قسمت اصلی عمر ستاره و به اتمام رسیدن ذخیره سوخت هیدروژن هسته آنها بوجود می آیند. آغاز واکنش همجوشی هیدروژن در لایه های پیرامون مرکز و گرمای ناشی از چروک خوردن هسته در اثر نیروی گرانشی عظیم باعث انبساط لایه های بیرونی ستاره و افزایش قطر آن می شود. بدین ترتیب  رنگ ستاره در اثر سرد شدن  سطح آن به قرمز می گراید.

منبع:

https://www.digitaltrends.com/cool-tech/uy-scuti-everything-to-know-about-biggest-star-in-the-universe/

پرجرم ترین ستاره شناخته شده

پر جرم ترین ستاره شناخته شده  R136a1 است که در فاصله 163000 سال نوری از ما قرار دارد. این ستاره 300 برابر خورشید جرم دارد. قطر این ستاره 30 برابر قطر خورشید است و با رنگ آبی در آسمان می درخشد. اگر این ستاره جای خورشید را می گرفت، نیروی گرانشی عظیم آن باعث می شد زمین بسیار سریعتر به دور آن بچرخد به گونه ای که طول سال زمینی به سه هفته کاهش می یافت (یعنی زمین در مدت سه هفته یک بار به دور خورشید می گردید). دمای سطحی این ستاره تا 200000 درجه سانتی گراد یعنی حدود 36 برابر دمای سطح خورشید است. ستاره های جسیم بسیار ناپایدارند و عمر آنها به چند میلیون سال بالغ می شود. در مقام مقایسه خورشید عمری حدود 10 میلیارد سال خواهد داشت. 

مقایسه اندازه R136a1 با خورشید

(ادامه دارد)

رویکرد جدید وبلاگ دنیای علم و تکنولوژی

بازدیدکنندگان محترم وبلاگ دنیای علم و تکنولوژی، از این پس مطالب این وبلاگ با دسته بندی ماهانه منتشر می رسد. ماه اردیبهشت ماه علم ستاره شناسی است و تمامی مطالب منتشره در این زمینه خواهند بود.